Menopozda Hormon Tedavisi

Menopozda hormon tedavisi (MHT), menopozla birlikte azalan östrojenin yerine konması ve buna bağlı yakınmaların azaltılması amacıyla uygulanan tedavidir.

Özellikle sıcak basması ve gece terlemesi gibi menopoz belirtilerinin tedavisinde en etkili yöntemdir. Ayrıca kemik kaybını azaltır ve kırıklardan korunmaya katkı sağlar.

Hormon tedavisi kimlere önerilebilir?

Hormon tedavisi özellikle sıcak basması ve gece terlemesi olan kadınlarda önerilmektedir. Bunun dışında menopoza bağlı uyku sorunları, vajinal ve genital yakınmaları olan, kemik kaybı açısından risk taşıyan kadınlar da değerlendirilmelidir. Erken menopoz veya prematür over yetmezliği gelişen kadınlarda ise şikayetler olmasa bile tedavi önerilmektedir.

Tedavinin yarar-risk dengesi 60 yaşından genç veya menopozun başlamasından itibaren ilk 10 yıl içinde olan, önemli bir kontrendikasyonu bulunmayan kadınlarda daha uygundur.

Hangi hormonlar kullanılır?

Tedavinin temelini östrojen oluşturur.

Rahmi alınmış kadınlarda genellikle yalnızca östrojen kullanılabilir.

Rahmi bulunan kadınlarda ise östrojenin rahim iç tabakasını sürekli uyarmasını ve endometrium kanseri riskini artırmasını önlemek amacıyla progesteron tedaviye eklenmelidir.

Hormonlar tablet, cilde yapıştırılan bant veya jel gibi farklı yollarla verilebilir. Kullanılacak hormonun türü, dozu ve uygulama yolu kişiye göre belirlenir.

Ağızdan mı, ciltten mi?

Östrojen ağızdan alınabileceği gibi cilt yoluyla, yani bant veya jel şeklinde de kullanılabilir.

Ağızdan alınan östrojen karaciğerden ilk geçiş nedeniyle pıhtılaşma sistemi üzerinde daha fazla risk taşır. Ciltten kullanıldığında ise bu etki azalır. Bu nedenle özellikle venöz tromboembolizm açısından risk faktörleri bulunan bazı kadınlarda transdermal östrojen tercih edilebilir.

Hormon tedavisinin riskleri var mıdır?

Evet. Ancak risk tüm kadınlarda ve bütün hormon tedavilerinde aynı değildir.

Risk; tedaviye başlama yaşı, menopozdan sonra geçen süre, östrojenin tek başına veya progestojenle birlikte kullanılması, uygulama yolu, doz, kullanım süresi ve kadının kişisel sağlık özelliklerine göre değişir.

Özellikle meme kanseri ve damar içi pıhtılaşma riski değerlendirilmelidir. Östrojen-progestojen kombinasyonlarının uzun süreli kullanımında meme kanseri riskinde artış görülebilir. Ağızdan kullanılan hormon tedavisi venöz tromboembolizm riskini artırabilir; transdermal östrojende bu risk daha düşük görünmektedir.

Bu nedenle “hormon tedavisi zararlıdır” veya “hormon tedavisi tamamen risksizdir” şeklindeki genellemeler doğru değildir.

Kimlerde hormon tedavisi uygun olmayabilir?

Meme kanseri veya bazı östrojene duyarlı kanserlerin öyküsü, açıklanamayan vajinal kanama, aktif veya geçirilmiş ciddi tromboembolik hastalık, bazı kalp-damar hastalıkları ve ciddi karaciğer hastalıkları gibi durumlarda sistemik hormon tedavisi uygun olmayabilir veya özel değerlendirme gerektirir.

Bu nedenle tedaviye başlamadan önce kişinin tıbbi öyküsü ve bireysel riskleri değerlendirilmelidir.

Sadece vajinal kuruluk varsa sistemik hormon gerekir mi?

Genellikle hayır.

Vajinal kuruluk, yanma, cinsel ilişkide ağrı, sık idrara çıkma veya tekrarlayan idrar yolu yakınmaları ön plandaysa düşük doz vajinal östrojen kullanılabilir.

Vajinal östrojenin sistemik emilimi oldukça düşüktür ve sistemik hormon tedavisinden farklı değerlendirilir.

Hormon tedavisi ne kadar süre kullanılabilir?

Herkes için geçerli belirli bir kullanım süresi yoktur.

Tedavi devam ettiği sürece belirtiler, yararlar ve olası riskler belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmelidir. Yalnızca belirli bir yaşa gelindiği için hormon tedavisinin otomatik olarak kesilmesi gerektiğini gösteren bir kural yoktur.

Amaç, kadının yakınmaları ve kişisel riskleri dikkate alınarak uygun tedaviyi, uygun dozda ve gerektiği süre boyunca kullanmaktır.

Her kadın hormon tedavisi kullanmalı mı?

Hayır.

Menopoz doğal bir yaşam dönemidir ve yakınması olmayan her kadına hormon verilmesi gerekmez. Hormon tedavisine karar verirken yaş, menopozdan sonra geçen süre, belirtilerin şiddeti, rahmin bulunup bulunmadığı, meme ve kalp-damar hastalıkları ile tromboz açısından kişisel riskler birlikte değerlendirilmelidir.

Doğru hasta seçildiğinde menopoz hormon tedavisi, menopoz belirtilerinin kontrolünde oldukça etkili bir tedavi seçeneğidir.