Yumurtalıkların Uyarılması

Normal bir adet döngüsünde genellikle tek bir yumurta olgunlaşır. Tüp bebek tedavisinde ise birden fazla yumurta elde edilmesi, daha fazla embriyo geliştirme şansı sağlayabileceği için yumurtalıklar ilaçlarla uyarılır. Bu işleme “kontrollü ovaryan stimülasyon” adı verilir.

Yumurtalıkları uyarmak için gonadotropin adı verilen hormon ilaçları kullanılır. Bunlar genellikle kişinin kendi kendine uygulayabileceği günlük enjeksiyonlardır. Tedaviye çoğunlukla adetin 2. veya 3. gününde başlanır.

İlaçların kullanılmaya başlanmasından 5-6 gün sonra ultrasonla ilk kontrol yapılır. Ultrasonda aslında yumurtaların kendisi değil, yumurtaların içinde geliştiği “folikül” adı verilen sıvı dolu kesecikler görülür ve ölçülür.

Foliküllerin sayı ve büyüklüğüne göre ilaç dozları yeniden düzenlenebilir ve yumurtaların zamanından önce çatlamasını önlemek amacıyla ek ilaçlar verilir. Foliküller büyüdükçe kontroller daha sık yapılır.

Yumurtalıkların uyarılması çoğu kadında yaklaşık 8–12 gün sürer. Bu süre ve gerekli kontrol sayısı yumurtalık rezervine, yaşa, kullanılan tedavi protokolüne ve yumurtalıkların ilaçlara verdiği cevaba göre değişebilir.

Yumurtaların olgunlaşması başlıca folikül büyüklüğüne göre değerlendirilse de kadının yaşı, foliküllerin sayısı ve büyüme hızı, tedavinin süresi birlikte değerlendirilerek yumurta toplama zamanına karar verilir.

Foliküller yeterli olgunluğa ulaştığında yumurtaların son olgunlaşmasını sağlamak için “çatlatma iğnesi” yapılır. Bu amaçla taze transfer yapılacaksa HCG, embriyolar dondurulacaksa GnRH agonisti tercih edilir. Yumurta toplama işlemi genellikle bu enjeksiyondan yaklaşık 34–36 saat sonra gerçekleştirilir.

Yumurtalıkların uyarılmasına adetin başında başlanması zorunlu değildir. Özellikle embriyoların dondurulmasının planlandığı bazı durumlarda, yumurtlamadan sonraki dönemde de stimülasyona başlanabilir. “Luteal faz stimülasyonu” adı verilen bu yaklaşımda elde edilen embriyolar dondurulur ve transfer daha sonraki bir dönemde yapılır.