Erkekte İnfertilite Nedenleri
İnfertil çiftte erkeğin de kadınla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Erkekte ilk yapılacak inceleme sperm analizidir (spermiogram).
Sperm analizi 2–7 günlük cinsel perhiz sonrasında verilen semen örneğinde yapılır. Sperm sayısı, hareketliliği ve şekli değerlendirilir. Tek bir sperm analizindeki bozukluk her zaman kalıcı bir problem olduğu anlamına gelmez, 3 haftadan sonra tekrar edilmelidir.
Normal sperm üretimi için üç temel basamağın sağlıklı çalışması gerekir:
- Beyinden FSH ve LH hormonlarının yeterli miktarda salgılanması. Bunlar sperm üretimi için testisleri uyarır
- Testislerde sperm üretiminin gerçekleşmesi
- Üretilen spermlerin kanallar aracılığıyla dışarı taşınabilmesi
Bu nedenle erkeğe bağlı infertilite nedenlerini üç ana grupta değerlendirebiliriz.
1. Hormonal Bozukluklar
Hormonal nedenler diğer erkek infertilitesi nedenlerine göre daha seyrektir.
Hipogonadotropik Hipogonadizm adı verilen durumda FSH ve LH hormonlarının üretimi yetersizdir. Uygun hormon tedavisiyle hastaların hemen hepsinde sperm üretimi yeniden başla
r. Ancak tedavinin sonuç vermesi aylar sürebilir.
Vücut geliştirme amacıyla kullanılan testosteron ve anabolik steroidler de FSH ve LH üretimini baskılayarak sperm sayısını ciddi şekilde azaltabilir, hatta menide hiç sperm bulunmamasına yol açabilir.
2. Testislerde Sperm Üretiminin Bozulması
Sperm üretimi testislerin içindeki küçük kanalcıklarda gerçekleşir.
Sperm üretimi; genetik nedenler, inmemiş testis, geçirilmiş bazı enfeksiyonlar, kemoterapi ve radyoterapi, bazı ilaçlar ve çeşitli çevresel veya yaşam tarzına bağlı faktörlerden etkilenebilir.
Sperm sayısı çok düşük olan veya menide hiç sperm bulunmayan (azospermi) erkeklerde bazı genetik incelemelerin yapılması gerekebilir. Kromozom analizi ve Y kromozomu mikrodelesyonlarının araştırılması bunlar arasındadır.
Klinefelter sendromu gibi bazı genetik durumlarda menide sperm bulunmasa bile MicroTESE yöntemiyle testisten sperm elde edilmesi mümkün olabilir.
Kromozom yapısında translokasyon gibi bir problem saptanması durumunda ise oluşacak embriyolar açısından genetik değerlendirme ve gerekli durumlarda PGT gündeme gelebilir.
Varikosel
Erkek muayenesinde sık karşılaşılan bulgulardan biri varikoseldir. Testisin çevresindeki toplardamarların genişlemesi olarak tanımlanır.
Her varikoselin ameliyat edilmesi gerekmez. Tedavi kararı; muayene bulguları, sperm değerleri, çiftin infertilite süresi, kadının yaşı ve diğer fertilite faktörleri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
3. Sperm Kanallarındaki Tıkanıklıklar
Testislerde sperm üretimi normal olduğu halde spermi taşıyan kanallarda doğuştan veya sonradan gelişen bir tıkanıklık bulunabilir.
Bu durumda menide sperm görülmeyebilir. Hastanın durumuna göre tıkanıklığın cerrahi olarak düzeltilmesi veya MESA, TESE gibi yöntemlerle sperm elde edilerek ICSI (mikroenjeksiyon) uygulanması seçenekleri değerlendirilebilir.
Erkek infertilitesinde tedavi yalnızca sperm analizindeki rakamlara göre belirlenmez. Erkeğin öyküsü, muayenesi, sperm analizi ve gerekli durumlarda hormon ve genetik testleri birlikte değerlendirilmelidir.