Ağrılı Adet (Dismenore)
Adet sırasında alt karın ve kasık bölgesinde hissedilen ağrıya dismenore denir. Ağrı çoğunlukla adetin başlamasından hemen önce veya adetle birlikte ortaya çıkar.
Bazı kadınlarda bulantı, ishal, baş ağrısı ve halsizlik de eşlik edebilir.
Adet ağrısı çok sık görülür. Ancak günlük yaşamı, okulu, işi veya sosyal hayatı aksatacak kadar şiddetli ağrı normal kabul edilmemeli ve altta yatan bir neden açısından değerlendirilmelidir.
Ağrılı adet neden olur?
Dismenore iki gruba ayrılır:
- Primer dismenore
Altta yatan başka bir jinekolojik hastalık olmadan ortaya çıkan adet ağrısıdır. Genellikle ilk adetlerden sonraki birkaç yıl içinde başlar.
Adet sırasında rahimde üretilen prostaglandinlerin artması rahim kasılmalarını güçlendirir ve ağrıya neden olur. Ağrı genellikle adetin ilk günü en belirgindir ve 1–3 gün içinde azalır.
- Sekonder dismenore
Adet ağrısının altında başka bir hastalık vardır. Daha önce ağrısız veya hafif ağrılı adet gören bir kadında ağrıların sonradan başlaması ya da giderek şiddetlenmesi sekonder dismenoreyi düşündürür.
En sık nedenlerden bazıları:
- Endometriozis
- Adenomyozis
- Rahim miyomları
- Pelvik enfeksiyonlar
- Daha nadiren rahim ve genital sistemle ilgili yapısal sorunlardır.
Özellikle günlük yaşamı etkileyen şiddetli adet ağrısı endometriozisin önemli belirtilerinden biridir.
Ne zaman doktora başvurulmalıdır?
Ağrı çok şiddetliyse, giderek artıyorsa, ağrı kesicilere rağmen devam ediyorsa veya sonradan ortaya çıkmışsa değerlendirme gerekir.
Adet dışında kasık ağrısı, cinsel ilişkide ağrı, dışkılama veya idrar yaparken olan ve özellikle adet döneminde artan ağrı, aşırı veya düzensiz kanama ve infertilite gibi yakınmaların eşlik etmesi de altta yatan bir hastalık olasılığını artırır.
Tanı nasıl konur?
Öykü, jinekolojik değerlendirme ve ultrason ilk basamaktır.
Ultrason; miyom, adenomyozis, yumurtalık kistleri ve endometrioma gibi bazı nedenleri gösterebilir. Ancak ultrasonun normal olması endometriozisi tamamen dışlamaz. Güncel kılavuzlar, endometriozis şüphesi bulunan kadınlarda görüntüleme normal olsa bile klinik şüphenin devam edebileceğini vurgulamaktadır.
Ağrılı adet nasıl tedavi edilir?
Tedavi ağrının nedenine göre belirlenir.
Primer dismenorede ilk seçenek genellikle ibuprofen veya naproksen gibi nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlardır (NSAİİ). Bu ilaçlar ağrı başladıktan sonra kullanılabileceği gibi, adet zamanı öngörülebiliyorsa 1–2 gün önceden başlanması daha etkili olabilir.
Gebelik düşünülmüyorsa kombine doğum kontrol hapları, yalnız progesteron içeren yöntemler veya hormonlu rahim içi araç gibi hormonal tedaviler de adet ağrısını azaltabilir.
Ağrı tedaviye rağmen devam ediyorsa yalnızca daha güçlü ağrı kesiciler kullanmak yerine endometriozis, adenomyozis veya başka bir neden olup olmadığı araştırılmalıdır. Endometriozis saptanması durumunda tedavi; yakınmaların şiddeti, yaş, gebelik isteği ve hastalığın özelliklerine göre planlanır.
Her adet ağrısı endometriozis midir?
Hayır. Adet ağrılarının önemli bir kısmı primer dismenoredir ve altta yatan bir hastalık bulunmaz.
Ancak şiddetli, giderek artan, günlük yaşamı etkileyen veya standart tedavilere yanıt vermeyen adet ağrılarında endometriozis başta olmak üzere sekonder nedenler mutlaka akılda tutulmalıdır.