Miyomlar
Miyomlar, rahmin kas tabakasından gelişen iyi huylu tümörlerdir. Üreme çağındaki kadınlarda oldukça sık görülürler. Çoğu miyom herhangi bir belirtiye yol açmaz ve başka bir nedenle yapılan ultrason sırasında tesadüfen saptanır.
Miyomların kansere dönüştüğü düşünülmez ancak myom olduğu düşünülen bir kitle başlangıçtan itibaren sarkom yani kanser olabilir.
Miyomlar nerede yerleşir?
Miyomlar rahimde bulundukları yere göre üç ana grupta değerlendirilir:
- Submüköz miyomlar: Rahim boşluğuna doğru büyürler. Küçük olduklarında bile kanamaya ve gebelikle ilgili sorunlara yol açabilirler.
- İntramural miyomlar: Rahmin kas tabakası içinde yer alırlar. En sık görülen miyom tipidir.
- Subseröz miyomlar: Rahmin dış yüzeyine doğru büyürler. Daha çok büyüklüklerine bağlı bası şikâyetlerine neden olabilirler.
Bir miyomun klinik önemi yalnızca büyüklüğüne değil, yerleşimine ve rahim boşluğunu etkileyip etkilemediğine de bağlıdır.
Miyomlar hangi şikâyetlere yol açabilir?
Miyomların çoğu belirti vermez. Belirti olduğunda en sık karşılaşılan sorunlar:
- Adet kanamasının fazla veya uzun sürmesi
- Kansızlık
- Adet ağrısı
- Kasık bölgesinde ağrı veya basınç hissi
- Karında büyüme
- Sık idrara çıkma
- Kabızlık
- Cinsel ilişkide ağrı olabilir.
Şikâyetlerin tipi ve şiddeti miyomların sayısı, büyüklüğü ve yerleşimiyle ilişkilidir.
Miyomlar infertiliteye neden olur mu?
Her miyom gebeliği engellemez. Bu nedenle infertilitesi olan bir kadında miyom saptanması, sorunun mutlaka miyomdan kaynaklandığı anlamına gelmez.
Gebelik açısından en önemli miyomlar rahim boşluğunu bozan submüköz miyomlardır. Bunların gebelik şansını azaltabileceğine ilişkin kanıt daha güçlüdür.
Rahim boşluğunu bozmayan intramural miyomların fertilite ve tüp bebek sonuçları üzerindeki etkisi ise daha tartışmalıdır. Burada miyomun büyüklüğü, sayısı ve endometriuma yakınlığı gibi özellikler önem kazanır. Bu nedenle yalnızca “miyom var” diye ameliyat kararı verilmez.
Tanı nasıl konur?
Miyomların tanısında temel yöntem ultrasonografidir. Rahim boşluğuyla ilişkisini daha ayrıntılı değerlendirmek gerektiğinde salin infüzyon sonografisi veya histeroskopi kullanılabilir.
Çok sayıda veya büyük miyom varsa ya da ameliyat planlanıyorsa bazı hastalarda MR daha ayrıntılı bilgi sağlayabilir.
Her miyom tedavi edilmeli midir?
Hayır. Şikâyete yol açmayan ve gebelik açısından sorun oluşturması beklenmeyen miyomların önemli bir bölümü yalnızca takip edilebilir.
Tedavi kararı verilirken:
- Şikâyetlerin varlığı ve şiddeti
- Kanamanın miktarı ve kansızlık
- Miyomların büyüklüğü, sayısı ve yerleşimi
- Rahim boşluğunun etkilenip etkilenmediği
- Kadının yaşı
- Gebelikle olası ilişkisi
birlikte değerlendirilir. Güncel kılavuzlar da tedavinin miyomun boyutu, yeri ve sayısının yanı sıra hastanın yakınmaları ve gebelik planına göre bireyselleştirilmesini önermektedir.
Miyomlar nasıl tedavi edilir?
Fazla kanaması olan kadınlarda kanamayı azaltmak amacıyla hormonal veya hormonal olmayan ilaç tedavileri kullanılabilir. Bu tedaviler şikâyetleri kontrol edebilir ancak miyomu ortadan kaldırmaz. Özellikle büyük miyomlarda ilaçların etkinliği sınırlı olabilir.
Cerrahi gerektiğinde, rahmini ve doğurganlığını korumak isteyen kadınlarda miyomektomi yani sadece miyomun çıkarılması tercih edilir. Rahim boşluğuna uzanan uygun submüköz miyomlar histeroskopik olarak çıkarılabilir. İntramural ve subseröz miyomlarda ise miyomun özelliklerine göre laparoskopik veya açık cerrahi uygulanabilir.
Gebelik düşünmeyen kadınlarda uterin arter embolizasyonu veya uygun hastalarda diğer girişimsel yöntemler de seçenek olabilir. Histerektomi (rahmin tamamen alınması) ise çocuk isteği olmayan, belirgin yakınmaları bulunan ve diğer tedavilerin uygun olmadığı kadınlarda gerektiğinde başvurulabilecek bir yöntemdir.
Miyomlarda en önemli nokta
Miyomun varlığı tek başına tedavi nedeni değildir. Özellikle çocuk sahibi olmak isteyen kadınlarda gereksiz ameliyattan kaçınmak ama rahim boşluğunu bozan ve gebelik şansını etkileyebilecek miyomları da doğru değerlendirmek önemlidir.