HPV (Human Papilloma Virüs) ve Aşı
HPV (Human Papilloma Virüs) cinsel yolla bulaşan hastalıkların en yaygın olanıdır. Dünya'da insanların ortalama %20'inde görülür. Türkiye'de ise %5 civarında olduğu gösterilmiştir. Bir insana ömrü boyunca HPV bulaşma ihtimalinin %80-90 kadar yüksek olduğu düşünülüyor.
Genellikle cinsel ilişki esnasında ten tene temas ve oral seks ile bulaşır. Eller ile genital organlar arasında karşılıklı ya da ortak kullanılan havlu, cinsel oyuncaklar gibi materyallerle bulaştığı da gösterilmiştir.
Bulaşdan sonra, 1-2 yıl içinde, kendiliğinden iyileşme yani vücuttan uzaklaştırılması olasılığı %90'dır. Bu bir iki yıl içinde bağışıklık sisteminin etkisi ile gerçekleşir. Ancak 20-30 yıl sonra tekrar aktive olması da mümkündür.
Yüzyirmiden fazla tipi vardır. Anüs ve genital organlarda hastalık yapan tipleri 40'dan fazladır. Bunların bir kısmı sadece siğile neden olurken bir kısmı serviks yani rahim ağzı, anüs, vulva, vajen, orofarenks yani boğaz ve penis kanserine neden olur. Amerika'da yıllık boğaz kanseri tanısı alan vaka sayısı,im ağzı tanısı alanlardan fazladır.
Bunun nedeni ilki için mümkün olan tarama testlerinin ikinci için mümkün olmamasıdır.
Siğillerin dış görünüşleri şüpheli ise veya tedaviye cevap vermiyorsa biyopsi yapılarak kanserden ayırt edilmesi gerekir. Değilse krem ve solüsyonlarla geçebilir ancak bu yöntemlerle tekrar etme olasılığı yüksektir. Bu nedenle laser veya elektrokoterle yakma ya da dondurma tercih edilir. Çok büyük olanların cerrahi olarak çıkarılması gerekir.
HPV'nin kansere yol açması çok yavaş işleyen bir süreçtir. Virüs önce çok küçük hücresel değişikliklere neden olmakta, kansere kadar ilerlemesi 15-30 senelik bir süreç almaktadır. Bu nedenle düzenli tarama testleri ile Smear testi ile başlangıç aşamasında yakalanıp tedavi edilebilir. Bu testler çok kolayca yapılan bilen PAP SMEAR testi ve HPV taramasıdır.
Bu konudaki önemli bir gelişme, HPV'ye karşı aşı geliştirilen aşılardır. Aşılar, en sık rastlanan 2-4 veya 9 tip HPV virüsüne karşı koruyucudur. Bunlardan Tip 16 ve 18 rahim ağzı kanserlerinin %70'inden, Tip 6 ve 11 ise siğillerin %90'ından sorumludur. HPV aşısı gelişmiş ülkelerin hemen hepsinde rutin aşılama programına alınmıştır.
Kız ve erkek çocuklarının 9-13 yaş aralığında aşılanması önerilir. Amaç ilk cinsel birleşmeden önce aşının yapılmasıdır ancak risk altında olduğunu düşünen herkes her yaşta yaptırabilir.